Projectteam werkt aan zonnige toekomst snelweg A6

Een blanco vel: daarmee begon de verkenning naar mogelijkheden voor opwek van zonne-energie langs de A6. Samen met de omgeving is dat vel ingevuld tot het ‘Synthesemodel’ met bouwstenen. ‘We zijn trots op waar we nu staan’, zeggen Yvonne van den Dungen en Suzanne Borneman van Rijkswaterstaat.

Ergens in 2018 viel een aantal puzzelstukjes in elkaar. De A6 moest worden verbreed tussen Almere Oostvaarders en aansluiting 10. De provincie verzocht de toenmalige ministers van IenM en EZK dat te combineren met de ontwikkeling van grootschalige opwek van zonne-energie. En het Rijk startte het pilotprogramma Hernieuwbare energie op rijksgrond, waarmee Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland onderzoeken hoe grond van het rijk optimaal kan worden ingezet voor het opwekken van duurzame energie. Lang verhaal kort: het project A6 zon Lelystad Dronten – tussen de aansluiting Almere Oostvaarders en de Ketelbrug - werd een van de pilots van dat rijksprogramma.  

Twee modellen, vier varianten 

Yvonne van den Dungen (omgevingsmanager) en Suzanne Borneman (projectmanager) zijn vanaf het begin betrokken bij het project, in een gezamenlijk team van Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, provincie Flevoland, de gemeentes Lelystad en Dronten en netbeheerder Liander. ‘Doel van de verkenning naar de mogelijkheden van zon langs de A6 was te kijken wat haalbaar is met maatschappelijk draagvlak’, zegt Yvonne. ‘En we hadden daarbij geen vooringenomen idee of ontwerp’, vult Suzanne aan. ‘We begonnen oprecht met een blanco vel, dat we samen met experts en de omgeving interactief zijn gaan invullen. Het was echt een samenspel: we hebben hen bij alle stappen en tussenstappen betrokken. Uiteindelijk zijn daar twee modellen met vier varianten uitgekomen. De positieve punten uit deze varianten hebben we samengevoegd tot de uiteindelijke uitwerking: het ‘Synthesemodel’ en een set bouwstenen die richting zullen geven in het vervolgproces, rekening houdend met financiële haalbaarheid en aansluitmogelijkheden op het net.’ 

Andere expertise 

Om zo’n groot project vanaf het begin samen met de omgeving op te zetten, is een intensief participatietraject nodig. Net toen dat van start zou gaan, brak de coronapandemie uit. Yvonne: ‘Dat betekende dat we alle participatie online moesten inrichten. Omdat we daar nog nauwelijks ervaring mee hadden, kostte dat veel tijd en vroeg het om een ander soort expertise. Ondersteund door een extern bureau hebben we enerzijds een serie digitale bijeenkomsten georganiseerd, en anderzijds tools op onze website gezet waarmee mensen ideeën en wensen konden indienen. Zo konden belanghebbenden, zoals omwonenden en weggebruikers, bijvoorbeeld een enquête invullen en via een ‘prik op de kaart’ hun ideeën, wensen of bezwaren achterlaten. Bijvoorbeeld door te vragen of het mogelijk is om zonnepanelen onder hoogspanningskabels te plaatsen. Of door aan te geven dat er rekening moest worden gehouden met het beschermen van bepaalde diersoorten. Ook op die manier haalden we informatie op om ons blanco vel mee te vullen.’  

Loslopend wild 

Daarnaast voerde het projectteam gesprekken met experts, van technici en juristen tot deskundigen op het gebied van landschap, verkeersveiligheid, natuur en ecologie. Landschapsbureau Feddes/Olthof heeft de modellen en varianten ontwikkeld. Van de mogelijkheden om te participeren is veel gebruikgemaakt. ‘Zo’n 100 belanghebbenden hebben zich via onze site geregistreerd om actief mee te denken’, zegt Yvonne. ‘Daarnaast is er een grote groep mensen die weet dat we met de verkenning bezig zijn en er vertrouwen in hebben dat we dat in samenspraak met de omgeving doen.’ Hoe is het projectteam omgegaan met alle opgehaalde ideeën en wensen, bijvoorbeeld als daar tegengestelde meningen en belangen uit naar voren kwamen? ‘We hebben alle opmerkingen serieus genomen en verwerkt’, benadrukt Suzanne. ‘Natuurlijk zijn er voor- en tegenstanders, maar onze ervaring is dat je niet tegen onoverkomelijke obstakels aanloopt als je openstaat voor alle geluiden en een eerlijk verhaal vertelt.’ Sommige bezwaren kun je ook wegnemen als je erover in gesprek gaat, vult zij aan. ‘Er waren bijvoorbeeld mensen die tegen zonnepanelen langs de snelweg zijn, omdat wild dan niet meer kan oversteken. Maar op de snelweg wil je helemaal geen overstekend wild hebben. Als je dat uitlegt, begrijpen mensen dat.’ Het helpt ook om een project in het grotere geheel van de RES te plaatsen, merken Yvonne en Suzanne. ‘Als je laat zien dat het plaatsen van zonnepanelen langs de snelweg betekent dat ze ergens anders níet komen te staan, kiezen mensen in dit geval toch liever voor de snelweg.’  

Planfase 

Afgelopen zomer is het Synthesemodel met de bouwstenen goedgekeurd door de stuurgroep bestaande uit bestuurders van de betrokken overheden en de netbeheerder. Suzanne: ‘We zijn nu in de planfase, waarin we het model verder uitwerken en uitzoeken hoe we dit planologisch goed gaan borgen. Dat doen we aan de hand van de bouwstenen, zoals bijvoorbeeld ruimte voor licht, lucht en water, zicht tussen de wegdelen, panelen met dezelfde kleur en uitstraling etc. Ook nu werken we weer samen met belanghebbenden en experts. Het Rijksvastgoedbedrijf brengt de gronden uiteindelijk marktcomfort, openbaar en transparant op de markt. We zullen tegen die tijd marktpartijen uitnodigen zich in te schrijven voor de uitvoering.’  

Suzanne en Yvonne leren veel van het pilotproject. ‘We ervaren dat samenwerken vooral succesvol is als alle partijen er helemaal voor gaan en er tijd voor vrijmaken’, zegt Suzanne. ‘Bovendien moet je soms ambassadeur zijn in je eigen organisatie om die mee te krijgen.’ Daarnaast is het belangrijk dat bestuurders positief zijn, benadrukt Yvonne. ‘Bestuurders van gemeenten, provincie en netbeheerder zijn enthousiast over onze manier van werken en over het zorgvuldige participatietraject. Zij steunen ons en dragen dat actief uit. Dat helpt enorm.’ Voor Yvonne was vooral het opzetten van de online participatie leerzaam. ‘Daar komt zoveel bij kijken. Hoe kunnen mensen zich aanmelden voor online sessies? Welke gegevens mag je van mensen vragen met inachtneming van de AVG? Wat doe je als de techniek hapert? Dat is echt anders dan dat je bij elkaar zit in een zaaltje. Je moet van tevoren heel goed bedenken wat je met een online bijeenkomst wilt bereiken.’  

Toekomst  

Tot nu toe verloopt het project naar wens. ‘We zijn trots op waar we nu staan’, zegt Suzanne. Als alles volgens plan blijft verlopen, ziet de toekomst van de A6 er zonnig uit. Over een aantal jaren rijden weggebruikers dan tussen Almere Oostvaarders en de Ketelbrug over een traject van zo’n 30 kilometer langs bermen en op- en afritten met in het landschap passende zonnevelden, die fors zullen bijdragen aan het halen van de doelstellingen van de RES.  

Contactpersonen 

Yvonne van den Dungen yvonne.vanden.dungen@rws.nl 

Suzanne Borneman suzanne.borneman@rws.nl 

Terug naar overzicht